Εξετάσεις > ACTH / Φλοιοεπινεφριδοτρόπος ορμόνη / Κορτικοτροπίνη


  Σχετιζόμενες εξετάσεις   Προετοιμασία / Οδηγίες / Αιμοληψία   Ερμηνεία εξετάσεων / Παράγοντες που δημιουργούν αποκλίσεις
  Ορισμός / Περιγραφή   Φυσιολογικές Τιμές / Μονάδα μέτρησης / Συντελεστής μετατροπής μονάδων   Σύνδεσμοι
  Διερεύνηση / Διάγνωση   Μεθοδολογία / Εκτέλεση / Αποτελέσματα   Πληροφορίες για Ιατρούς

Πληροφορίες για Ιατρούς

Η μέτρηση της ACTH και της κορτιζόλης μπορεί να βοηθήσει στην διαφοροδιάγνωση των νόσων. Στον παρακάτω πίνακα φαίνονται τα πιο συχνά πρότυπα τιμών ACTH και κορτιζόλης που παρατηρούνται σε διαφορετικές νόσους που εμπλέκουν τα επινεφρίδια και την υπόφυση.

ΝόσοςΚορτιζόληACTH
Νόσος Cushing (όγκος υπόφυσης –παραγωγός ACTH)ΥψηλήΥψηλή
Ογκος επινεφριδίωνΥψηλήΧαμηλή
"Ectopic" ACTH (ACTH made by a tumor outside the pituitary, usually in the lung)ΥψηλήΥψηλή
Addison's disease (adrenal damage)ΧαμηλήΥψηλή
Yποφυσιακή ανεπάρκειαΧαμηλήΧαμηλή

Η περίσσεια κορτιζόλης μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα όπως παχυσαρκία (ειδικά όταν δεν περιλαμβάνει χέρια και πόδια- κεντρομελής),πανσεληνοειδές προσωπείο, εύθραυστο και λεπτό δέρμα, πορφυρές ραβδώσεις στην κοιλιά, ατροφία μυών, ακμή και υπερτρίχωση. Συχνά συνοδεύεται από ευρήματα όπως υψηλή αρτηριακή πίεση, χαμηλό κάλιο, υψηλά διττανθρακικά και υψηλή γλυκόζη (διαβήτης).

Ασθενείς με ανεπαρκής παραγωγή κορτιζόλης μπορεί να έχουν συμπτώματα όπως μυϊκή αδυναμία, κόπωση, απώλεια βάρους, υπερμελάχρωση δέρματος (και σε περιοχές που δεν εκτίθενται στον ήλιο) και απώλεια της όρεξης. Αυτά συνήθως συνοδεύονται από ευρήματα όπως υπόταση, υπογλυκαιμία, υπονατριαιμία, υπερκαλιαιμία και υπερασβεστιαιμία.

Συμπτώματα ενδεικτικά της υποφυσιακής ανεπάρκειας συμπεριλαμβάνουν απώλεια της όρεξης, κόπωση, διαταραχή εμμήνου ρύσεως, υπογοναδισμός (χαμηλά επίπεδα των φυλογενετικών ορμονών στους άνδρες), ελαττωμένη σεξουαλική επιθυμία, συχνή νυκτερινή ούρηση, και απώλεια βάρους. Όταν η κατάσταση οφείλεται σε όγκο της υπόφυσης (καλοήθης), ο ασθενής μπορεί να έχει συμπτώματα που σχετίζονται με την συμπίεση των γειτονικών κυττάρων και νεύρων. Ο όγκος μπορεί να επηρεάζει τα νεύρα που ελέγχουν την όραση, προκαλώντας συμπτώματα όπως η «όραση σε τούνελ» (ανικανότητα όρασης στα πλάγια), απώλεια όρασης από εστιασμένες περιοχές, διπλή όραση, και πρόκληση μεταβολής στην μορφή των κεφαλαλγιών.

Μία αυξημένη ACTH μπορεί να σημαίνει ότι ένας ασθενής έχει νόσο Cushing, νόσο Addison, ή έκτοπη παραγωγή από όγκους που παράγουν ACTH. Μία ελαττωμένη ACTH μπορεί να οφείλεται σε έναν επινεφριδιακό όγκο, ιατρική χορήγηση στεροειδών ή υποφυσιακή ανεπάρκεια.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ερμηνεία των αποτελεσμάτων μπορεί να είναι πολύπλοκη. Οι συγκεντρώσεις της κορτιζόλης και της ACTH ποικίλουν κατά τη διάρκεια της ημέρας. Συνήθως, η ACTH θα είναι στα υψηλότερα της επίπεδα το πρωί και στα χαμηλότερα το βράδυ. Θα προκαλέσει την παραγωγή της κορτιζόλης, που θα ακολουθήσει τον ίδιο ρυθμό αλλά θα αυξηθεί μετά την ACTH και θα ελαττωθεί στα χαμηλότερά της επίπεδα αργά το απόγευμα. Καταστάσεις που θα επηρεάσουν την παραγωγή της ACTH και της κορτιζόλης συνήθως θα διακόψουν αυτή την ημερήσια διακύμανση (ημερήσιο ρυθμό).

Τα επίπεδα κορτιζόλης θα μεταβληθούν όταν δίνονται ορισμένα φάρμακα. Το πιο συχνά χρησιμοποιούμενο φάρμακο είναι το cortrosyn (cosyntropin, μία φαρμακευτική μορφή ACTH) ή το Synacthen για τη δοκιμασία διέγερσης με ACTH, και η δεξαμεθαζόνη για τη δοκιμασία καταστολής με δεξαμεθαζόνη.

  • Το Cortrosyn ή Synacthen, όπως και η ACTH, διεγείρει τα επινεφρίδια να παράγουν κορτιζόλη. Εάν τα επίπεδα κορτιζόλης δεν αυξηθούν μετά από Cortrosyn, αυτό είναι ένδειξη της επινεφριδιακής ανεπάρκειας που μπορεί να συμβεί στη νόσο του Addison ή στην υποφυσιακή ανεπάρκεια.
  • H Δεξαμεθαζόνη είναι ένα ισχυρό φάρμακο που δρα σαν την κορτιζόλη. Σε φυσιολογικούς ανθρώπους, πρέπει να σταματήσει την παραγωγή ACTH. Δοκιμάζοντας την ικανότητα των διαφορετικών δόσεων δεξαμεθαζόνης να σταματήσει την παραγωγή ACTH, συχνά τίθεται η διάγνωση του συνδρόμου Cushing και επιχειρείται η διευκρίνιση της αιτιολογίας.

Η ACTH έχει επίσης χρησιμοποιηθεί σαν φάρμακο στην θεραπεία της σκλήρυσης κατά πλάκας.

Διαφορά ανάμεσα στη νόσο Cushing και στο σύνδρομο Cushing.

Η νόσος Cushing είναι μία υπερδιέργερση των επινεφριδίων από την παραγωγή ACTH από έναν όγκο (συνήθως καλοήθης) της υπόφυσης.

Το σύνδρομο Cushing αναφέρεται στα ίδια συμπτώματα ανεξάρτητα από την αιτία. Μπορεί επίσης να προκαλείται από την λήψη στεροειδών ορμονών (συχνά χρησιμοποιείται στη θεραπεία του καρκίνου ή των αυτοάνοσων παθήσεων), από όγκους των επινεφριδίων, και από όγκους που παράγουν την ACTH εκτός της υπόφυσης (συνήθως στους πνεύμονες).